| Ana Sayfa | Eğitim Kitapları | Eğitim CD | Güncel Dersler | İletişim |
|
|
SINAVLARA HAZIRLIK DERSLERİ : STOKLAR 3
STOKLAR-3
Sevgili arkadaşlar size bu dersimizde Sürekli, devamlı yada
Aralıksız envanter yönteminden bahsedeceğim,ancak bir konuyu
hatırlatmadan da geçemeyeceğim, bana gelen mail'lerden bazı
arkadaşlar sadece benim anlattığım derslerle yetindiklerini ifade
etmektedirler,bu yanlış bir düşüncedir,çünkü ben burada sadece staja
başlama öğrencilerine hitap etmiyorum benim anlatımım staja başlama,
SMM yeterlilik ve ABC sınavına hazırlanan öğrencilere yönelik
olmasıdır ve sınav tarihine kadar konuları bitirmeye çalışacağım
ancak sizlerinde yapması gereken diğer kaynaklarla çalışmanızı
sürdürmeniz ve yardımcı kaynak olarak ta benim derslerimi takip
etmenizi tavsiye ediyorum.
Sevgili arkadaşlar Devamlı envanter yönteminde Ticari mallar
hesabının borç bakiyesi sayım sonucuna eşittir yani dönem sonu stoka
denktir.Tek ayrıntı fire ve çalınma gibi durumlardır.Ayrıca
hatırlarsanız aralıklı envanter yönteminde dönem sonunda 1 defa
yapılan stmm kaydı ,Devamlı envanter yönteminde her satıştan sonra
yapılacaktır.
örnek. işletme 150 ytl ye Ticari mal almış ve bu malı kdv hariç 200
ytl ye satmıştır.
------------------------------/-----------------------
153-Ticari mallar 150
191-İnd. kdv 15
320-Satıcılar 165
------------------------------------------------------
Mal alış kaydı
---------------------------/---------------------------
120-Alıcılar 220
600-Y.i.sat. 200
391-Hes.kdv 20
------------------------------------------------------
Mal satış kaydı
--------------------------/----------------------------
621-stmm 150
153-Tic.mall 150
-------------------------------------------------------
stmm kaydı
Görüldüğü gibi bu yöntemde 3 lü bir işlem sökonusudur. 1-mal alışı
2-mal satışı 3-stmm kaydı yani her satışta o satışa ait mal alışının
maliyetine bakılarak stmm kaydı yapılmaktadır.
DEVAMLI ENVANTERDE SATIŞTAN İADE VE İSKONTOLAR;
---------------------------------/-------------------------------
610-satıştan iadeler 1000
191-ind.kdv. 100
120-Alıcılar 1100
-----------------------------------------------------------------
ve
------------------------------/----------------------------------
153-Ticari mall. 1000
621-stmm 1000
-------------------------------------------------------------------
F İ R E; Faaliyet sonucunda kabul edilebilir sınırda olmak kaydıyla
ortaya çıkan fireler 621-satılan ticari malın maliyetinin borcuna
gönderilir.kabul edilemeyen fireler ise 689-diğer olağandışı gider
ve zararlar hesabının borcuna yazılacaktır.
örnek-1: Dönem sonunda yapılan sayım ve değerleme sonucunda mevcut
malın maliyeti(kayıtlı) 4500 ytl dir. Ancak 500 ytl lik noksan malın
, 300ytl si kanuni fire ve 200ytl si de kanuni olmayan fire
oluşmuştur.
------------------------------------/--------------------------
621-stmm 300
689-D.ol.dışı g/z 200
153-Ticari mallar 500
--------------------------------------------------------------
örnek-2: Diyelim bir petrol istasyonumuz var, LPG satışı yapıyoruz
ve %1 lik gaz kaçağı kanuni olsun, sayım sonucunda %3 LPG mal eksiği
çıkmış olsun ve toplam mal eksiğinin rakamsal değeri 900 ytl
olsun,bu durumda yapılacak kayıt şöyle olacaktır.
-----------------------------------/-----------------------------
621-stmm 300
689-d.ol.dışı.g/z 600
153-Tic.mall. 900
----------------------------------------------------------------
tabi ki buradaki 689 hesap KKEG olarak dikkate alınacaktır.
Önemli not; Bir işletme eğer aralıklı envanter yöntemini
kullanıyorsa ve dönem sonunda yapmış olduğu fiili sayım sonucunda
ortaya çıkan dönem sonu stokta fireler otomotik olarak hesaplanmış
olmaktadır,yani fireler zaten sayılmamış oluyor ancak devamlı
envanter yönteminde ticari mallar hesabının borç bakiyesi sayım ve
değerleme sonucunu gösterecektir dolayısıyla burada bir noksanlık
varsa ticari mallardan çıkarılması gerekecektir.sözün özü aralıklı
envanter yönteminde fire kaydı yapılmazken ,devamlı envanter
yönteminde fire kaydı yukarıdaki örnekler gibi yapılmalıdır.
KAYBOLAN YOK OLAN MALLAR;Değeri hiç kalmamış yada kaybolmuş veya
çalınmış mallar ticari mallardan düşülerek gider yazılmalıdır.
Örnek-1;Toz şeker satan bir markette sel felaketi nedeniyle 1000 ytl
lik şeker tamamen erimiştir mali yargı tarafından yapılan ekspertiz
sonucu onaylamıştır.
------------------------------/---------------------------------
689-d.ol.dışı.g/z 1000
153-Tiç.mall 1000
----------------------------------------------------------------
örnek -2 İşletmede satılmak için vitrininde bulunan 2 adet radyo
çalınmıştır ve hırsızlık raporu bulunmaktadır,radyoların alış
maliyeti 100 ytl dir.
--------------------------------/-------------------------------
689-d.ol.dışı g/z 200
153-Tiç.mall. 200
----------------------------------------------------------------
dikkat edilirse bu örneklerde malları yok olması veya kaybolması bir
belgeye dayanmaktadır,aksi taktirde aynı kayıtlar yapılacak ama bu
defa KKEG olarak kayda geçecektir.
KONSİNYE MALLAR: Konsinye kelimesinin karşılığı tam olarak olmasada
anlaşılması açısından kelimeye baktığımızda EMANET MAL olarak ifade
ebiliriz. Malı gönderen işletmeye konsinyatör, malı alan işletmeye
ise konsinyi(komisyoncu) denir.burada malın mülkiyeti konsinyatöre
aittir.Dolayısıyla konsinye mal konsinyatörün stoklarında
gösterilmesi gerekir.konsinye olarak mal gönderilmesi bir satış
olmadığından konsinyi tarafından satılmadığı sürece kar elde edilmiş
sayılmayacaktır.burada size konsinye malın konsinyatöre ve konsinyi
ye sağladığı faydalardan bahsetmeyeceğim çünkü bizim için asıl olan
bu işlemlerin kayıtlarıdır.buradaki mantık gönderilen konsinyenin
satış olmadığı ancak konsinyi tarafından konsinyatör adına satılması
durumumda satışın gerçekleşmiş olacağıdır.
KONSİNYETÖR KAYITLARI
Örnek: İstanbul'daki konsinyatör işletme, Adana'daki konsinyi
işletmeye 3000 ytl lik konsinye mal göndermiş olsun.
-------------------------------------/---------------------------
153-Ticari mall. 3000
konsinye mall.
153-Ticari mall. 3000
------------------------------------------------------------------
örnek: Adanadaki konsinyi(komisyoncu) işletme, konsinyatör
işletmeden %20 komisyon almayı kabul ederek konsinye malın hepsini
5000 ytl + kdv ye satmıştır. malın konsinyatöre maliyeti 3000 ytl
dir.
-------------------------------/----------------------------------
120-Alıcılar 4400
760-PSDG 1000
191-ind.kdv 100
600 Y.i.sat 5000
391-hes.kdv 500
------------------------------------------------------------------
ve
---------------------------------------/------------------------------
621-stmm 3000
153-Tic.mall. 3000
-------------------------------------------------------------------
ve
------------------------------------/-------------------------------
100-kasa 4400
120-Alıcılar 4400
--------------------------------------------------------------------
KONSİNYİ(KOMİSYONCU )KAYITLARI
---------------------------------/-----------------------------------
100-kasa 5500
600-Y.i.sat. 5000
391-Hes.kdv 500
--------------------------------------------------------------------
ve
--------------------------------/-----------------------------------
153-Tic.mall. 5000
191-ind.kdv 500
320-Satıcılar 5500
---------------------------------------------------------------------
ve
----------------------------------/--------------------------------
621-stmm 5000
153-Tic.mall. 5000
------------------------------------------------------------
--------
ve
-------------------------------------/------------------------------
320-Satıcılar 5500
643-Koms.gel. 1000
391-Hes.kdv 100
100-kasa 4400
--------------------------------------------------------------------
not:eğer konsinyatör faturayı son alıcıya kesmiş olsaydı ve
tahsilatınıda son alıcıdan almış olsaydı, konsinyinin yapacağı kayıt
sadece;
-----------------------/--------------------------------------------
100-kasa 1100
643-koms.gel 1000
391-Hes.kdv 100
-------------------------------------------------------------------
olmalıdır.
YOLDAKİ MALLAR
İşletme tarafında teslim alınmamış ancak mülkiyeti hukuken işletmeye
geçen mallar ,işletmenin deposuna alınıncaya kadar sürede 157-Diğer
stoklar kaleminde izlenmelidir.
örnek:Satıcı işletme taşıma senedini ve faturayı alıcı işletmeye
gönderiyor ve alıcı işletme ise parayı EFT yapıyor.
--------------------------/------------------------------------------
157-Diğer stoklar 3000
yodaki mall.
102-Bankalar 3000
-----------------------------------------------------------------------
ve
-----------------------------/------------------------------------------
153-Ticari mall. 3000
157-Diğer stoklar 3000
------------------------------------------------------------------------
malın depoya alınması
AKREDİTİF KAYITLARI
1-İşletme Almanyadan mal ithal etmeye karar vermiş ve bunun için
50000 Avro karşılğı akreditif açtırıyor,avro nun kuru 2 ytl dir.
-------------------------------/-------------------------------------------
159-Verilen avanslar 100 000
300-Banka Kredileri 100 000
----------------------------------------------------------------------------
Akreditif açtırılması
2-Akreditifin %20 si Akredidifi açan bankaya işletme tarafından
ödeniyor.
-------------------------------/-----------------------------------------------
300-Banka kredileri 20 000
100- jkasa 20 000
-------------------------------------------------------------------------------
3-Akreditif giderleri olarak banka işletmenin hesabına 2500 ytl borç
kaydı yapıyor
--------------------------------------/---------------------------------------
159-Verilen avanslar 2500
300-Banka kredileri 2500
------------------------------------------------------------------------------
4-İthal edilecek malların gümrüğe geldiği öğreniliyor ve malın
bedelinin kalanı ödeniyor.
----------------------------------------/------------------------------------
300-Banka kredileri 82500
100-kasa 82500
-----------------------------------------------------------------------------
5-Gümrük vergisi olan 24000 ytl ödeniyor
-----------------------------------/-------------------------------------------
159-Verilen avanslar 24 000
100-kasa 24000
--------------------------------------------------------------------------------
6-Mallar gümrükten çekildiğinde ve depoya alındığında %10 kdv
ödeniyor
---------------------------------------/----------------------------------------
153-Ticari mallar 126 500
191-ind.kdv 12 650
159-Verilen avanslar 126 500
100-Kasa 12 650
-----------------------------------------------------------------------------------
FİNANSAL MUHASEBE
KONUMUZ, Fiili kasa kayıtlı kasa işleyişinin yevmiye kayıtları
Sevgili arkadaşlarım, Bugün ilk anlatım olması sebebiyle muhasebenin
tanımıyla başlamak istiyorum
MUHASEBE NEDİR: Muhasebenin tanımını yapmazdan önce bir işletme
tanımı yapmakta yarar vardır, işletme: insan ihtiyaçlarını
karşılayacak mal ve hizmetleri sağlamak amacıyla üretim
faaliyetlerinde bulunan iktisadi birimlerdir.öyle ise taktir
edersiniz ki böyle bir işletmenin varlıkları vardır, borçları
vardır. işte işletmenin varlıklarında ,işletmenin borçlarında artış
ve azalış meydana getiren mali nitelikteki işlemleri ,
1-kaydetmek
2-sınıflandırmak
3-özetlemek
4-analiz ve yorum yapmak ,suretiyle yapılan bilgi sistemine muhasebe
diyoruz.
--------------------------------------------------------------------------------------------------
1-DÖNEN VARLIKLAR 3-KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
2-DURAN VARLIKLAR 4-UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
5-ÖZKAYNAKLAR
Şimdi DÖNEN VARLIKLAR işletmenin bir yılda veya bir faaliyet dönemi
içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülen varlık
unsurlarını kapsar 2-DURAN VARLIKLAR ise bunun uzun vadelisidir,
pasifte görmüş olduğunuz 3-KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR ise
işletmenin 3. kişilerden almış olduğu borçlarını yada diğer bir
anlatımla 3. kişilerin işletmenin varlıkları üzerindeki hukuki
haklarını ifade eder. 4-UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR ise
işletmenin banka veya finans kurumlarına olan uzun vadeli
borçlarını,diğer bir ifade ile banka veya finans kurumlarının
işletmenin varlıkları üzerindeki hukuki haklarını ifade eder.5-ÖZKAYNAKLAR'
a baktığımızda işletmenin sahip veya ortaklarına olan ve normal
şartlarda ödemeyi düşünmediği borçlarını görmekteyiz.
Bu bağlamda aktif (1 ve 2) ve pasif (3-4-5) yasalarını şu şekilde
sıralayabiliriz;
1-Giren borçlu,çıkan alacaklı
2-Aktif hesaplar her zaman İLK KAYITTA borçlandırılır.
3-Pasif hesaplar her zaman İLK KAYITTA alacaklandırılır.
4-Dönem içerisinde aktif hesaplar her borç kaydında artış
gösterirken alacak kaydı yapıldığında azalış gösterecektir ve
sonuçta ya borç bakiyesi verecektir yada kalan vermeyecektir ve asla
alacak bakiyesi vermeyecektir.
5-Dönem içinde pasif hesaplar alacak kaydı yapıldıkça artacak,borç
kaydı yapıldıkça azalacaktır.sonuçta ya alacak bakiyesi verecek yada
kalan vermeyecektir.ve asla borç bakiyesi vermeyecektir.
6-Dönem içinde bütün gider ve zararlar borçlandırılırken, örnek, 770
genel yönetim giderleri,689 diğer olağandışı gider ve zararlar(bütün
gider ve zararların son kelimesi gider veya zarar olarak bittiği
dikkat çekicidir.)
7-Dönem içinde bütün gelir ve karlar alacaklandırılır. örnek;647
Reeskont faiz gelirleri,679 Diğer olağandışı gelir ve
karlar.Tekdüzen hesap planının aslında çok güzel bir yanı olarak
değerlendirebileceğimiz her hesabın sonundaki kelimenin hesabın
özelliği yönünden açıklayıcı olması dikkat çekicidir.
8-yansıtma işlemlerinde 6 ve 7 li gruplar doğal olarak ters
çalışacaktır.
Şimdi Dönen varlıklarda bulunan 10 Hazır değerler içindeki 100 kasa
hesabından bahsedelim.
100-kasa hesabı:Ulusal veya yabancı paraların izlendiği hesap olan
100-kasa hesabı işleyiş dışında soru özelliği olan bir durumuna
dikkat çekelim.Sevgili arkadaşlar kasanın 3 hali vardır buna
anlatımda kolaylık olsun diye DEF diyelim.
D-DENK
E-EKSİK
F-FAZLA
FİİLİ KASA KAYITLI KASA
1- 100 YTL DENK 100 YTL
2- 90 YTL EKSİK 100 YTL
3- 100 YTL FAZLA 80 YTL
1-FİİLİ KASANIN DENK OLMASI :Fiili kasa ile kayıtlı kasanın denk
olması durumunda yapılacak hiçbir kayıt yoktur.
2-FİİLİ KASANIN EKSİK OLMASI:Burada FİİLİ KASA<KAYITLI KASA ise 197
sayım ve tesellüm noksanlıkları hesabını işleme almalıyız.çünkü
sonuçta kayıtlı kasayı fiili kasaya eşitlememiz gerekecektir. Fiili
kasada eksik bulunan 10 YTL yi geçici bir hesaba almalıyız.
------------------------------------------/------------------------------------------------
197 sayım ve tesellüm nok. 10
100-kasa hs. 10
Eksikliğin tespit edildiğinde yapılması gereken kayıt.
----------------------------------------/-------------------------------------------------
---------------------------------------/--------------------------------------------------
120-alıcılar 3
Nedeni bulunduğunda yapılacak kayıt
135-pers.alacaklar 2
320-satıcılar 5
197-sayım ve tes.nok. 10
---------------------------------------/---------------------------------------------------
1-alıcılardan eksik tahsilat yapılmıştır
2-personel zimmetine para geçirmiştir
3-satıcılara fazla para ödenmiştir. gibi örnekler çoğaltılabilir
3-Bütün aramalara rağmen kasadaki açığın nedeni bulunamamışsa,
--------------------------------------/----------------------------------------------------
689 diğer olağan dışı gider ve zararlar 10
197 sayım ve tesellüm nok. 10
-------------------------------------/----------------------------------------------------
arkadaşlar buradaki gider tabi ki KKEG olacaktır. işletme ticari
kardan mali kar'a geçerken beyanname üzeride gösterecektir.
3-FİİLİ KASANIN FAZLA OLMASI:Burada FİİLİ KASA>KAYITLI KASA ise 397
sayım ve tesellüm fazlalıkları hesabı olan bu geçici hesabı
alacaklandırmalıyız.
Fazlalık tespit edildiğinde yapılacak kayıt
--------------------------------------/---------------------------------------------------
100-kasa 20
397 say.ve tes.faz. 20
Fazlalık tespit edildiğinde
--------------------------------------/--------------------------------------------------
--------------------------------------/--------------------------------------------------
397 say.ve tes.faz. 20
120-alıcılar 10
Nedeni bulunduğunda yapılacak kayıt
320-satıcılar 10
--------------------------------------/----------------------------------------------------
1-alıcılardan fazla tahsilat yapılmıştır.
2-satıcılara eksik ödeme yapılmıştır.
Bütün aramalara rağmen nedeni bulunamamış ise ,
------------------------------------------/--------------------------------------------------
397 say.ve tes.faz. 20
679 diğ.ol.dışı g/k 20
----------------------------------------------------------------------------------------------
sevgili arkadaşlarım bu işlemlerle ilgili sınavda çıkan sorular çok
açık ve nettir ,zaten anlatımdan da sorunun nasıl bir formatta
çıkabileceğini tahmin edebiliriz yani bu konuda sadece DEF in
çalışmasını bilmemiz soru çözümü için yeterli olacaktır.
MENKUL KIYMETLER
Faiz ve kar payı sağlamak, fiyat değişmelerinden yararlanarak kar
elde etmek amacıyla GEÇİCİ bir süre için alınan,
Hisse senedi
Tahvil
Hazine bonosu
Finansman bonosu
Kar zarar ortaklıgı
Finansman fonu gibi varlık unsurlarını ifada eder. Burada geçicı
yatırımdan kasıt her an paraya çevrilecek bir piyasanın olması ve
işletme yonetımının her an satma niyetinin olmasıdır
Geçici yatırım amaçlı menkul kıymetler :
110 –Hisse senetleri
111-ÖKTS ve B
112-KKTS ve B hesaplarında izlenir.
Hisse senetleri: sahibinin çıkaran kurum üzerindeki oraklık hakkını
ve sermaye payını kanıtlayan kıymetli bir evraktır.
Tahvil : A.Ş. lerin ve kamu kuruluşlarının borç para sağlamak için
çıkardıkları borç senetleridir.
Yatırım ve iştirak amaçlı yani diğer şirketlerin yönetimine
katılmak, iş ilişkileri kurmak veya devamlı gelır elde etmek için
satın alınıyorsa;
240-Bağlı menkul kıymetler
242-İştrakler
245-Bağlı ortaklıklar , hasaplarında izlenır.
Arkadaşlar kayıt noktasında bazı kuralları bilmemiz gerekmektedir
Menkul kıymetler alış bedeli ile aktife kaydedilirken,alış bedeli
ile elden çıkartılır. Hisse senetlerinin değerinde bir düşüş varsa
karşılık ayrılıp gider yazılır.
Menkul kıymet satışından doğan olumlu farklar 645-menkul kıymet
satış karları hesabının alacağına gönderilirken olumsuz farklar
655-menkul kıymet satış zararları hesabının borcuna gönderilir.
Sınav yaklaşımlı kayıtlar :
hisse senedi alalım (aktife kayıt)
-----------------/------------------------
110-hisse senetleri
102- bankalar
-----------------------------------------------
hisse senedi satalım ( aktiften çıkış) olumlu
----------------/---------------------------
102-bankalar
653-komisyon giderleri
110-hisse senetleri
645-menkul kıymet satış karları
-----------------------------------------------
olumsuz
------------------/----------------------------
102-bankalar
653-komisyon giderleri
655-menkul kıymet satış zararı
110-hisse senetleri
3-Muhtelif gider ve zararlara karşılık ayrılıp gider
yazılırken,muhtelif gelir ve karlar olmayacağından ancak
satıldığında varsa kar yazılabilr,diğer bir ifade ile GKGMİ ne göre
piyasa değeri alış değerinin altına inen hisse senetleri piyasa
değeri ile değerlenir ve bu azalış için karşılık ayrılır.
Örnek:
Dönem sonu aktife kayıtlı değerler;
A-Hisse senedi 500
B-Hisse senedi 300 olsun,
Dönem sonu borsa değerleri ise,
A-Hisse senedi 600
B-Hisse senedi 200 olsun,
Sadece B Hisse senedi için kayıt yapabiliriz
-----------------------/------------------------
654-Karşılık giderleri 100
119-Menkul kıymet değer düşüklüğü 100
--------------------------------------------------------------
İhtiyatlılık kavramı gereği A hisse senedinde bir değer artışı
görülmektedir,bu durumda bir kayıt yapılmaz çünkü yukarıda da
bahsettiğim gibi muhtelif gelir veya kar diye bir ifade söz konusu
olmaz mantıksızdır. sadece muhtelif gider veya zararlar olur,buna da
karşılık ayırıp gider yazılmalıdır. B hisse senedinde 100 ytl lik
bir değer azalışı vardır.Bu nedenle bu azalış için karşılık ayırıp
gider yazmalıyız.
Karşılık ayırıp gider yazmak nedir:Bilançodaki değerleri gerçeğe
uygun değeri ile gösterebilmek için yapılan kayıttır.bir gideri
gider yazmanın yolu onu Borçlandırmaktır.Burada yazılan gider dönem
sonunda 690-Dönem k/z hesabının borcuna gönderilirken,aktifi
düzenleyen pasif karakterli bir hesap olan 119-menkul kıymetimin
değeri düştü karşılık ayırdım!(-) hesabı değerin altında bir indirim
olarak işlem görecektir.
Yatırım amaclı menkul kıymetler(mali duran varlıklar) Bir şirketin
sermayesinin ilgili oran kadarlık kısmına isabet eden hisse
senetleri en az 1 yıl satmamak amacıyla alındığında aşağıya yazdığım
hesaplarda izlenir.Bu ifadeyi biraz daha açacak olursak sevgili
arkadaşlar;
Bir işletme düşünün dönen varlıklarıyla kısa vadeli yabancı
kaynaklarını çok rahat ödeyebiliyor yani likiditesi çok yüksek net
çalışma sermayesi atıl ve güçlü bir otofinansman yapısına
sahip.Böyle bir işletme ne yapacaktır,doğal olarak yatırıma
yönelecektir,bu durumda başka işletmelerden hisse satın
alacaktır.İşte almış olduğu bu hisseler o işletmenin sermayesinin %0
ila 10 arasında ise kendi kayıtlarında 240 bağlı menkul kıymetler
hesabının borcuna,%10 ila 50 arasında ise242 iştirakler hesabının
borcuna,%50 den fazla ise artık kendine bağlamış demektir,buda 245
bağlı ortaklıklar hesabının borcuna kaydedilecektir diğer bir ifade
ile aktifleştirilecektir.
240-Bağlı menkul kıymetler % 0-10
242-iştirakler % 10-50
245-Bağlı ortaklıklar % 50 den fazlası
aktife kayıt şekilleri;
240-bağlı menkul kıymetler
------------------/---------------------
240-bağlı menkul kıymetler
102-bankalar
-----------------/-------------------------
arkadaşlar bu kayıtta işletme başka bir işletmenin sermayesinin
%0-10 arasıda bir hissesini satın almış durumdadır.
---------------------/---------------------------------------
240-bağlı menkul kıymetler
110-hisse senetleri
------------------------------------------------------------
bu kayıtta ise işletme geçici amaçlı aldığı hisse senetlerini
yatırım amacına dönüştürmüştür.
-------------------------/-------------------------------
240-bağlı menkul kıymetler
242-iştirakler
-------------------------------------------------------------
burada işletme diğer işletmenin sermayesinin %10-50 arasında bir
hissesine sahipken,bu oran %10 un altına inmiştir.
----------------------------/------------------------------------
654-karşılık giderleri
241-bağlı menkul değ.düş.kar(-)
----------------------------------------------------------------
dönem sonu itibariyle değeri düşen varlığa karşılık ayrılıp gider
yazılmıştır.
242-iştirakler
---------------------------/--------------------------------------
242-iştirakler
102-bankalar
---------------------------------------------------------------------
başka bir işletmenin sermayesine isabet eden %10-50 oranında hissesi
satın alınmıştır.
----------------------------/----------------------------
242-iştirakler
240-bağlı menkul kıymetler
----------------------------------------------------------
%0-10 arasıdaki hissenin %10-50 oranına yükselmesi kaydı
------------------------/---------------------------------
242-iştirakler
245-bağlı ortaklıklar
-----------------------------------------------------------
%50 nin üzerindeki hissenin%10-50 oranına düşmesi kaydı.
Arkadaşlar birde taahhüt edelim,nasılki kendi işletmemize sermaye
taahhüdünde bulunuyorsak,başka bir işletmeye katılımda da sermaye
taahüdünde bulunabiliriz. Kendi işletmemiz için hatırlayınız ;
--------------------------/----------------------------------
501-ödenmemiş sermaye
500-sermaye
-----------------------------------------------------------------
ve
-----------------------------/----------------------------------
ilgili hesap
501-ödenmemiş sermaye
----------------------------------------------------------------
başka işletmeye sermaye taahhüdü ise,
---------------------------/-------------------------------------
242-iştirakler
243-iştiraklere ser.taah.hes.
------------------------------------------------------------------
taahhüdün yerine getirilmesinde ise,
-----------------------------/--------------------------------------
243-iştiraklere ser.taah.hes.
ilgili hs.
--------------------------------------------------------------------
İştiraklerin değeri düşerse,
------------------------------/--------------------------------------
654-karşılık giderleri
244-işt.ser.pay.değ.düş.karş(-)
-----------------------------
-------------------------------------------
245-bağlı menkul kıymetler
--------------------------------/----------------------------------------
245-bağlı menkul kıymetler
ilgili hs.
---------------------------------------------------------------------
Ve
-------------------------------/-------------------------------------
245-bağlı menkul kı.
242-iştirakler
------------------------------------------------------------------------
sermaye taahhüdünde bulunulması,
-------------------------------/-------------------------------------------
245-Bağlı menk.kıy.
246-bağ.ort.ser.taah.hs.
---------------------------------------------------------------------------
taahhüdün yerine getirilmesi,
---------------------------------/----------------------------------------
246-bağ.ort.ser.taah.hes.
102-bankalar
----------------------------------------------------------------------------
değeri düşerse;
--------------------------------/------------------------------------------
654 –karşılık gid.
247-bağ.ort.serm.pay.değ.düş.kar.(-)
---------------------------------------------------------------------------
Sevgili arkadaşlar; Sabır + istikrar başarıyı getirecektir.
Amortismanları, karşılıkları, reeskontu .......anlamıyorum,
bilmiyorum, karıştırıyorum diyorsanız beni izleyin...
TİCARİ ALACAKLAR
Ticari alacaklar ; İşletmenin 1 yıl içinde paraya dönüştürülmesi
öngörülen ve işletmenin ticari alacakları nedeniyle ortaya çıkan
senetli ve senetsiz alacaklarını ifade eder.
120-ALICILAR
121-ALACAK SENETLERİ
122-ALACAK SENETLERİ REESKONTU(-)
124-KAZANILMAMIŞ FİNANSAL KİRALAMA FAİZLERİ(-)
126-VERİLEN DEPOZİTO VE SENETLER
127-DİĞER TİCARİ ALACAKLAR
128-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR
129-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI(-)
Sevgili arkadaşlar; 12'li grupta Ticari Alacaklar dan sınavda
mutlaka soru gelecektir hatta bu fikri biraz daha pekiştirmek için
şöyle bir espiri de yapılabilir,"bu gruptan soru sorulmayacaksa
sınav yapılmaz".Bu grup çok önemlidir arkadaşlar,soru yaklaşımlı
konuya kısaca göz atalım;konunun rahat anlaşılabilmesi için
isterseniz küçük bir örnekle hesapları bireyselleştirelim.Arkadaşlar
alacağın 3 hali vardır biz buna NŞD diyelim N:NORMAL, Ş:ŞÜPHELİ,
D:DEĞERSİZ. İnsanlar güncel hayatta hep birbirleriyle ilişki
içindeler,örneğin alışveriş yaparlar,iş ilişkilerinde
bulunurlar,bazen da bir arkadaşına durumu sıkışık olduğu için borç
para verirler,işte bu bir NORMAL alacaktır ancak günü geldiğinde
ödenmesse birden fazla telefonla istenir sonra kişinin ayağına kadar
gidilir ama bir türlü tahsil edilemez, işte buda ŞÜPHELİ
alacaktır,yani bir gider bir zarar olmuştur artık,son aşamada ise
alacağın üzerinden soğuk bir bardak su içilir buda alacağın DEĞERSİZ
olduğuna işarettir.
NORMAL ALACAKLAR
120 ALICILAR: işletmenin faaliyetiyle ilgili mal ve hizmet
satışlarından doğan SENETSİZ alacaklarını,
l21-ALACAK SENETLERİ:İşletmenin faaliyetiyle ilgili mal ve hizmet
satışlarından doğan SENETLİ alacaklarını ifade eder,diğer bir ifade
ile bu iki hesap işletmenin NORMAL alacaklarını gösterir.
-----------------------------/---------------------------------------------
120-Alıcılar
121-Alacak senetleri
600-Y.içi satışlar
391-Hes.kdv.
----------------------------------------------------------------------------
senetsiz ve senetli satış yapılmıştır.
--------------------------------/--------------------------------------------
100-kasa
102 bankalar
120-alıcılar
121-Alacak senetleri
-----------------------------------------------------------------------------
kasa ve banka yoluyla tahsilat yapılmıştır.
-----------------------------------/------------------------
------------------
610-Satıştan iadeler
611-satıştan iskontolar
191--İnd.kdv
120-alıcılar
------------------------------------------------------------------------------
satıştan iade ve iskonto yapılmıştır.
-------------------------------------/-----------------------------------------
121-Alacak senetleri
120-alıcılar
--------------------------------------------------------------------------------
alıcıladan olan alacak senede bağlanmıştır.
-----------------------------------/-------------------------------------------
121-Alacak senetleri 100
121-Alacak senetleri 90
642-Faiz gelirleri 10
---------------------------------------------------------------------------------
Alacak senetleri yenilenmiştir.
sevgili arkadaşlar normal alacak işleyişi yukarıdaki kayıtlar
gibidir,burada bono ve poliçe aynı şekilde işlem görecektir.
ŞÜPHELİ ALACAKLAR
Ödeme süresi geçmiş bu sebeble vadesi birkaç defa uzatılmış veya
protesto edilmiş,yazı ile birden fazla(dikkat) istenmiş yada dava ve
icra safhasına aktarılmış SENETLİ (121)ve SENETSİZ(120) Alacakları
kapsar.Tahsili şüpheli hale gelmiş alacaklar (120-121)
alacaklandırılırken,128 şüpheli ticari alacaklar
borçlandırılmalıdır.VUK'un 323.maddesi şüpheli alacakları şöyle
tanımlıyor;
1-Dava ve icra safhasında bulunan alacaklar
2-Yapılan protestoya veya yazı ile birden fazla istenmesine rağmen
borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek
derecede küçük alacaklar,şüpheli alacak sayılır.Bu tanımda dava ve
icra safhasına değmeyecek ifadesi pek açık olmamasına rağmen
sanıyorum bunun ölçüsü dava ve icra giderinin yaklaşık tutarı
olabilir.Ayrıca bir alacağın şüpheli sayılabilmesi için bir teminata
bağlanmamış olması gerekiyor ve bu durumda menkul rehni veya
gayrimenkul ipoteği şeklinde teminata bağlanmış alacaklar için bir
karşılık sözkonusu olamaz.şüpheli duruma düşmesi ise arkadaşlar bunu
biraz daha açıklayıcı olması bakımında konunun üzerinde
duralım;şüpheli duruma düşen alacaklar için karşılık ayrılır
demiştik ancak vergi matrahından düşürülebilmesi için yukarıda
belitilen VUK 'un 2 aded maddesine uygun olması gerekir.Ayrıca icra
safhası ve dava aşaması dendiğinde mahkemeye takip dilekcesinin
verilmesi yeterli sayılır.
Yine özün önceliği kavramı gereği vadesi gelmemiş bir alacak ta
şüpheli sayılabilir örneğin ; işletmenin alacaklı olduğu işletme
hakkında iflas kararı verildiğini ve bu iflasın iflas masasına
kayıtının yapıldığını tespit etmiş olsun,bu durumda işletme bu
alacağını şüpheli sayarak karşılık ayırıp gider yazabilir ancak VUK
a göre KKEG olarak ticari kardan mali kara geçerken beyanname
üzerinde göstermelidir.
SINAV YAKLAŞIMLI İŞLEYİŞ
1.YAKLAŞIM SORU TİPİ;İşletme 240 ytl' lik alacağa 240 ytl karşılk
ayırıp gider yazıyor ve daha sonra aynı parayı tahsil ediyor olsun.
a-------------------------/------------------------------------
121-alacak senetleri 240
protostolu senetler
121-alacak senetleri 240
cüzdandaki senetler
--------------------------------------------------------------
senedin protosto edilmesi
b--------------------------------------/-------------------------------
128-şüpheli alacaklar 240
121 alacak senetleri 240
-------------------------------------------------------------------
normal alacağı şüpheli hale gelmesi
c---------------------------------/----------------------------------
654-karşılık giderler 240
129-şüp.tic.al.karş(-) 240
-------------------------------------------------------------------
şüpheli alacağın gider yazılması(karşılık ayrılması)
d-----------------------------------/---------------------------------
100-kasa 240
128-şüpheli alacaklar 240
--------------------------------------------------------------------
şüpheli aklacağın tahsil edilmesi
e------------------------------------/--------------------------------
129-şüp.tic.al.karş(-) 240
644-konusu kalmayan karşılıklar 240
---------------------------------------------------------------------
2.YAKLAŞIM SORU TİPİ; işletme 240 ytl'lik normal alacağı şüpheli
hale gelmiş ve buna 80 ytl karşılık ayırıp gider yazdıktan sonra 180
ytl sini tahsil etmiş olsun.
a-------------------------------/--------------------------------------
121-alacak senetleri 240
protostolu senetler
121-alacak senetleri 240
cüzdandaki senetler
----------------------------------------------------------------------
senedin protosto edilmesi
b------------------------------------------/---------------------------------
128-şüpheli ticari alacaklar 240
121-alacak senetleri 240
------------------------------------------------------------------------------
şüpheli alacal kaydı
YADA;
------------------------------/---------------------------------------------
128-şüpheli ticari alacaklar
120-alıcılar
------------------------------------------------------------------------------
olabilirdi.(senetsiz alacak olsaydı)
c-----------------------------------/----------------------------------------
654-karşılık giderleri 80
129-şüp.tic.al.karş.(-) 80
------------------------------------------------------------------------------
şüpheli alacağın 80 ytl sine karşılık ayrılmıştır.
d---------------------------------/-------------------------------------------
100-kasa 180
129-şüp.tic.al.karş.(-) 80
128-şüpheli tic alacaklar 240
644-kon.kal.karşılıklar 20
------------------------------------------------------------------------------
not:sonraki yıl tahsil etmiş olsaydı 644 yerine 671 geç.yıll.karları
olacaktı.Burada pratik düşünce 100+129 u toplayıp aradaki farkı
gelir yazmak olmalıdır.180+80=260
260-240=20 dir.
3.YAKLAŞIM SORU TİPİ;İşletme 240 ytl lik normal alacağı şüpheli hale
gelmiş ve buına 90 ytl karşılık ayırıp gider yazdıktak sonra 140 ytl
sini tahsil etmiş olsun.
a-----------------------------------------/-------------------------------------------
121-Alacak senetleri 240
121-Alacak senetleri 240
b--------------------------------------------------------------------------------------
128-şüpheli tic.alacaklar 240
121-Alacal senetleri 240
----------------------------------------------------------------------------------------
c------------------------------------------------/---------------------------------------
654-karşılık giderleri 90
129-şüp.tiç.al.karş.(-) 90
------------------------------------------------------------
----------------------------
d--------------------------------------------------/--------------------------------------
100-kasa 140
129-şüp.tiç.al.karş.(-) 90
689-diğ.ol.dığı g/z 10
128-şüpheli tic.alacaklar 240
-----------------------------------------------------------------------------------------
not:sonraki yıl tahsil edilmiş olsaydı 689 yerine 681 geçmiş yıl.zararaları
olacaktı.yine harcadığım yani gider yazdığım değer+tahsil ettiğim
değerden şüpheli alacakları çıkardığımızda aradaki fark olumsuzsa
gidere ,olumlu ise gelire yazmak suretiyle sorulara pratik cevaplar
verebiliriz.140+90=230, 230-240=--10 zarar olacaktır.
Sevgili arkadaşlar buraya kadar anlattığım hususları özetlemek
gerekirse ;
1-Şüpheli alacaklar için değerleme gününde pasifte karşılık
ayrılabilir.Yani gider yazılır,bir gideri gider yazmanın yolu onu
borçlandırmaktan geçer.
2-Ayrılan karşılığın hangi alacaklara ait olduğu karşılık hesabında
gösterilmelidir.teminatlı alacaklarda karşılık,teminattan geri kalan
miktara isabet eder.
3-Şüpheli alacakların sonradan tahsil edilen miktarları tahsil
edildikleri dönemde kar veya zarar yazılır.
4-Şüpheli alacaklar şüpheli duruma düştüğü anda ilgili normal
alacaktan çıkarılarak şüpheli ticari alacaklar hesabına
aktarılır.Daha sonra sözkonusu alacaklar için karşılık ayırmak
suretiyle gider yazılır.Ancak teminatlı alacaklarda teminat tutarı
düşüldükten sonra kalan tutar için karşılık ayrılır.Yani diyelimki
müşterinizden 10,000 ytl alacağınız var ancak daha önceden 9,000 ytl
lik bir ipotek aldığınızı varsayalım,bu durumda kalan 1000 ytl için
karşılık ayrılabilir.Çünkü zaten 9000 ytl lik kısmını teminata
bağladığınızdan kaçması düşünülemez. Ayrıca hatır senetleri de
şüpheli alacak sayılmazlar.
DEĞERSİZ ALACAKLAR
Değersiz alacakla ilgili söylenebilecek tek şey artık bu senetli ve
senetsiz alacağın tahsili imkansız hale geldiğidir.Bu durumda zaten
VUK 322 maddesi açıkca şöyle diyor;"Kazai bir hükme ve kanaat
getirici bir vesikaya göre tahsiline artık imkan kalmayan alacaklar
değersiz alacaklardır."yani burada bir mahkeme kararından söz
edilebilir örneğin;alacaklı zaman aşımına düşmüştür yada borçlunun
iflasına karar verilmiştir.Yine VUK 324 .maddesinde alacaklı ve
borçlunun anlaşma yoluyla alacaklının alacağından vazgeçtiği bir
alacak veya borçlunun konkordato ilan etmesi de alacağı değersiz
hale getireceği bildirilmiştir.Bunun yanısıra "Aciz vesikası"alacağı
değersiz kılmaz çünkü borçlunun durumu düzelebilir ve bu borcunu
ödeyebilir aciz vesikası sadece şüpheli alacak olarak karşılık
ayırmaya yarar.
Bir alacağın yolculuğunda önce normal alacak, daha sonra şüpheli
alacak ve daha sonrada değersiz alacak halini aldığını
görüyoruz.Yani bir normal alacak şüpeli alacak aşamasını atlayarak
değersiz hale gelmez .
Yukarıda d maddelerinin olmadığını varsaydığımızda,
------------------------------
-----/-------------------------------------
129-şüpheli tiç.al.karş.(-)
128-şüpheli tic.alacaklar
--------------------------------------------------------------------------
değersiz alacak kaydı.
---------------------------------/-----------------------------------------
100-kasa
679 diğ.ol.dışı g/k
---------------------------------------------------------------------------
olurda birgün tahsilat yapılırsa,daha önce gider yazdığımız alacağı
yok etmenin en pratik yolu onu gelir yazmaktır.